Een situatieschema is, samen met het eendraadschema, verplicht bij elke elektrische keuring in België. Toch is het net dít document dat het vaakst foutief of onvolledig wordt opgemaakt — niet omdat het moeilijk is, maar omdat mensen niet goed weten waar ze moeten beginnen. Hieronder een concreet stappenplan, van grondplan tot een schema dat klaar is voor de keurder.
Wat is een situatieschema precies?
Het situatieschema — ook wel situatieplan of installatietekening genoemd — is de plattegrond van je woning met daarop de fysieke locatie van elk elektrisch element: stopcontacten, lichtpunten, schakelaars, de zekeringkast, vaste toestellen zoals de kookplaat of wasmachine, en eventueel de omvormer bij zonnepanelen. Het verschilt daarin fundamenteel van het eendraadschema, dat de technische opbouw van je installatie toont (welke kring met welke automaat en welke kabeldoorsnede). Simpel gezegd: het situatieschema toont waar alles zit, het eendraadschema toont hoe alles verbonden is. Beide documenten moeten trouwens met elkaar overeenkomen — dezelfde kringletters en dezelfde nummering, zodat een keurder ze naast elkaar kan leggen en meteen ziet dat alles klopt.
Stap 1: begin met een correct grondplan
Teken of gebruik een grondplan van je woning, bij voorkeur op schaal. Dit hoeft geen architecturale tekening te zijn, maar het moet wel de werkelijke indeling van de ruimtes correct weergeven — elke kamer, deur en raam op de juiste plaats. Een keurder vergelijkt je situatieschema met de fysieke installatie ter plaatse; als de basisindeling al niet klopt, wekt dat meteen wantrouwen voor de rest van het document.
Stap 2: plaats elk element op zijn werkelijke locatie
Teken vervolgens elk elektrisch punt exact waar het zich in werkelijkheid bevindt: - stopcontacten (inclusief het aantal per aansluitpunt, als er meerdere onder één afdekplaat zitten) - lichtpunten en de bijhorende schakelaars - de zekeringkast/verdeelkast - vaste toestellen: kookplaat, oven, vaatwasser, wasmachine, droogkast, warmtepomp, laadpaal - indien van toepassing: de omvormer en aansluitpunten van een zonnepaneleninstallatie Belangrijk: dit moet exact overeenkomen met de werkelijke installatie. Een schema dat er "ongeveer" op lijkt, wordt bij twijfel afgekeurd — de keurder controleert punt per punt.
Stap 3: gebruik uitsluitend de officiële AREI-symbolen
Voor elk element gebruik je het voorgeschreven symbool volgens AREI Boek 1, Tabel 2.23, gebaseerd op de internationale norm NBN EN 60617. Dit is geen vormelijkheid: je mag geen eigen symbolen verzinnen of symbolen door elkaar gebruiken. Een keurder herkent de officiële symbolen in een oogopslag; niet-standaardsymbolen leiden tot verwarring en kunnen een reden voor afkeuring zijn. De symbolen zijn terug te vinden via de officiële documentatie van de FOD Economie, of worden automatisch correct geplaatst als je met tekensoftware werkt.
Vind je toch het juiste symbool niet terug in het AREI dan kan je wel een eigen symbool toevoegen of een algemeen symbool (zoals in Schematicals) maar moet je dit in een legende of op het ééndraadschema duidelijk aangeven zodat de keurder onmiddellijk weet waarover het gaat.
Stap 4: koppel elk punt aan zijn kring (kringletter + volgnummer)
Elk stopcontact, lichtpunt en toestel krijgt de kringletter van de stroomkring waarop het is aangesloten (bijvoorbeeld "D"), gevolgd door een volgnummer binnen die kring (D1, D2, D3, ...). Deze lettering moet identiek zijn aan wat er op het eendraadschema staat — dat is precies hoe een keurder de twee documenten aan elkaar kan koppelen en controleert of de installatie klopt met wat er op papier staat.
Stap 5: controleer voor je het schema indient
Loop het schema na voordat je het meeneemt naar de keuring:
- Komt elk punt op het situatieschema exact overeen met de werkelijke locatie in de woning?
- Zijn de kringletters en volgnummers identiek aan die op het eendraadschema?
- Zijn overal de officiële AREI-symbolen gebruikt, zonder eigen aanpassingen?
- Zijn alle vaste toestellen (kookplaat, warmtepomp, laadpaal, ...) mee opgenomen, ook als ze nog niet geplaatst zijn maar wel voorzien worden?
Manueel tekenen versus software
Een situatieschema met de hand tekenen kan, maar de meeste fouten die tot afkeuring leiden — een vergeten punt, een verkeerd symbool, of een kringletter die niet overeenkomt met het eendraadschema — ontstaan net doordat je alles manueel moet bijhouden en synchroniseren tussen twee aparte documenten. Met Schematicals teken je het situatieschema op je grondplan, en wordt het bijhorende eendraadschema automatisch gegenereerd — inclusief correcte AREI-symbolen en consistente kringnummering tussen beide documenten. Dat sluit precies de foutmarge uit die bij een keuring het vaakst tot een opmerking of afkeuring leidt. 👉 Probeer de gratis proefversie van Schematicals
Veelgestelde vragen
Is een situatieschema altijd verplicht?
Ja, samen met het eendraadschema is het situatieschema verplicht bij elke elektrische keuring in België, zowel voor nieuwe installaties als bij belangrijke wijzigingen aan een bestaande installatie.
Wat is het verschil met een eendraadschema?
Het situatieschema toont de fysieke locatie van elk element in de woning; het eendraadschema toont de technische opbouw van de stroomkringen. Beide zijn nodig en moeten onderling consistent zijn.
Mag ik het situatieschema zelf opstellen, of moet dit door een elektricien?
Je mag het zelf opstellen, ook als doe-het-zelver — zolang het correct en volledig is volgens de AREI-normen. Bij twijfel is het aan te raden dit door een vakman te laten nakijken voor de keuring.